مقالات حقوقی - وکالت

تعداد مطالب و دانستنیهای موجود در آرشیو :

جستجوی متن بر اساس كلمات كلیدی :    

سایت مشاوره حقوقی و وکالت

موضوع مقاله : خسارت ناشي از عدم‌النفع چيست؟ :

شرح : عدم‌النفع عبارت از ممانعت از وجود پيدا کردن منفعتي است که مقتضاي آن حاصل شده است. به عنوان مثال، توقيف غيرقانوني فرد شاغل به کار موجب حرمان (بي‌بهره بودن و بي‌نصيب شدن) او از گرفتن مزد شود. ضرري که به شخص وارد مي‌شود ممکن است مادي يا معنوي باشد. ضرر مادي نيز به دو نوع قابل تقسيم است: از دست رفتن مال موجود يا خسارت مثبت. تفويت منافع يا خسارت منفي که‌‌ همان عدم‌النفع است. عدم‌النفع عبارت از ممانعت از وجود پيدا کردن منفعتي است که مقتضاي آن حاصل شده است. به عنوان مثال، توقيف غيرقانوني فرد شاغل به کار موجب حرمان (بي‌بهره بودن و بي‌نصيب شدن) او از گرفتن مزد شود. عدم‌النفع گاهي ضرر محسوب مي‌شود. در اين صورت عبارت است از بي‌نصيب شدن از نفعي که به احتمال قريب به يقين حسب جريان عادي امور و اوضاع و احوال، اميد وصول به آن نفع، معقول بوده باشد. اقسام عدم‌النفع عدم‌النفع شامل عدم‌النفع محقق‌‌الحصول و محتمل‌الحصول است. عدم‌النفع محقق‌الحصول عبارت است از فوت شدن (از بين رفتن) منفعت که اگر فعل معين موجود نمي‌شد، آن منفعت به متضرر مي‌رسيد و در حقيقت فعل مزبور سبب منحصر نرسيدن منفعت شده است. به عنوان مثال، شخصي در خيابان در جلوي گاراژي جوي عميقي مي‌کند و مانع از خروج اتومبيل کرايه‌اي مي‌شود. بدين ترتيب اين شخص مانع رسيدن منفعتي شده است که مالک اتومبيل از کار کردن به دست مي‌آورد. عدم‌النفع محتمل‌الحصول عبارت است از تفويت منفعت که هرگاه فعل معين موجود نمي‌شد، اين احتمال وجود داشت که عايد طرف شود. به عنوان مثال، توزيع‌کننده روزنامه، روزنامه‌اي که در آن اعلان مزايده ملکي درج شده است را به مشترک آن روزنامه نمي‌رساند و او در مزايده شرکت نمي‌کند. مشترک روزنامه پس از اطلاع بر اين امر عليه توزيع‌کننده، اقامه دعوي کرده و خسارت وارده خود را از او مطالبه مي‌کند، بدين سبب که اگر روزنامه را به او رسانده مي‌شد، او در مزايده اعلان‌شده شرکت و برنده مي‌شد و از آن مبلغي به عنوان منفعت استفاده مي‌کرد. اين در حالي است که چون توزيع کننده، روزنامه را به موقع نرسانده است، بايد خسارت اين عدم‌النفع را به مشترک بپردازد. در اين مثال به دليل اينکه شرکت در مزايده و برنده شدن شخص محرز نيست، عدم‌النفع محتمل‌الحصول بوده و قابل مطالبه نيست. لزوم وجود رابطه سببيت بين فعل و عدم پيدايش نفع در قابل مطالبه بودن يا نبودن عدم‌النفع، محل بحث، عدم‌النفع محقق‌الحصول است؛ زيرا در اينکه عدم‌النفع محتمل‌الحصول قابل مطالبه نخواهد بود، نزاعي وجود ندارد. در مطالبه عدم‌النفع بايد بين فعل و عدم پيدايش نفع رابطه سببيت موجود باشد؛ زيرا ممکن است فعلي صورت گيرد اما سبب از بين رفتن منفعت نباشد. قاعده لاضرر موجبي براي مطالبه عدم‌النفع بر اساس قاعده لاضرر «لاضررو لاضرار في‌الاسلام (در اسلام حکمي که موجب ضرر و زيان شود، نيست)اين قاعده در شرع در موردي وضع شده است که شخص از حق مالکيت خود با سوء نيت نسبت به ضرر غير استفاده کند. اين قاعده از فقه به ماده ??? قانون مدني منتقل شده است که مي‌گويد: کسي نمي‌تواند در ملک خود تصرفي کند که مستلزم تضرر همسايه شود؛ مگر تصرفي که به قدر متعارف و براي رفع حاجت يا رفع ضرر از خود باشد. به موجب اين ماده، تصرف مالک در ملک و به طور کلي در مال خود در شرايط ذيل ممنوع است: تصرفي که براي مالک بهره‌اي نداشته و او عمداً به ضرر غير در مال خود تصرف کرده باشد. تصرفي که مالک از آن تصرف بهره مي‌برد اما عمداً براي بردن آن بهره راهي را انتخاب کند که موجب ضرر به غير شود. با اينکه مي‌توانست‌‌ همان نفع را از راه ديگري که ضرري هم به ديگران نرساند به دست آورد. تصرف زائد بر حاجت در ملک خود ولو اينکه به قصد اضرار به غير نباشد، هر‌گاه موجب اضرار غير شود نيز ممنوع است. تعريف ضرر ضرر عبارت است از فوت آنچه انسان واجد آن است. خواه نفس باشد يا مال يا جوارح. در تعريفي ديگر بيان شده است: ضرر عرفاً عبارت است از نقص در چيزي از شئون انسان بعد از اينکه وجود يافته است يا مقتضاي پديدار شدن آن در زماني نزديک وجود دارد، به‌طوري که عرف، آن را موجود مي‌داند. ممانعت از وجود پيدا کردن نفعي که مقتضي وجود آن حاصل شده است (عدم النفع) مانند کندن درختان ميوه‌اي که شکوفه دارند زيرا همين داشتن شکوفه مقتضي دادن ميوه است و ميوه منفعت درخت محسوب مي‌شود را



مطالب مرتبط با این مقاله